Nepalsays/काठमाडौं 
नेपाल सुपर लिग (एनएसएल) नेपाली फुटबलमा व्यावसायिक फ्रेन्चाइज मोडल स्थापित गर्ने महत्वाकांक्षासहित सुरु भएको प्रतियोगिता हो। २०२१ मा पहिलो संस्करण सात टोलीसहित आयोजना हुँदा यसले नेपाली फुटबलमा नयाँ सम्भावना देखाएको थियो। काठमाडौं रेजर्सले पहिलो उपाधि जित्दा धनगढी एफसी उपविजेता बनेको थियो। कोरोना महामारीको चुनौतीबीच सम्पन्न पहिलो संस्करणलाई नेपाली फुटबलका लागि महत्वपूर्ण सुरुवातका रूपमा हेरिएको थियो। तर त्यसपछि प्रतियोगिताले निरन्तरता र स्थायित्वको प्रश्न सामना गर्न थाल्यो।

सम्पादकीय सारांश

Verified

एनएसएलको पहिलो संस्करण २०२१ मा सात टोलीसहित आयोजना भएको थियो।

दोस्रो संस्करण २०२२ मा हुन नसकेर २०२३ मा नौ टोलीसहित आयोजना भयो।

तेस्रो संस्करणमा टोली संख्या घटेर सातमा सीमित भयो।

चौथो संस्करण भदौ २० देखि सुरु हुने घोषणा भए पनि मैदानमा खेल सुरु भएन।

प्रतियोगिताको भविष्यबारे आयोजकबाट स्पष्ट नयाँ मिति वा औपचारिक सूचना आएको थिएन।

दोस्रो संस्करणको सुरुवातमै समस्या देखियो। २०२२ मै दोस्रो संस्करण आयोजना गर्ने घोषणा भए पनि ए डिभिजन क्लब र एनएसएल आयोजकबीचको विवादका कारण प्रतियोगिता निर्धारित समयमा हुन सकेन। अन्ततः दोस्रो संस्करण २०२३ मा आयोजना भयो। यसपटक टोली संख्या बढेर नौ पुग्यो र ललितपुर सिटी एफसीले उपाधि जित्यो। पहिलो र दोस्रो संस्करणबीच लामो अन्तराल देखिनुले एनएसएललाई नियमित वार्षिक प्रतियोगिताका रूपमा स्थापित गर्न चुनौती रहेको संकेत गर्‍यो।

एनएसएलको व्यवस्थापन नेपाल स्पोर्ट्स एन्ड इभेन्ट म्यानेजमेन्ट (NSEM) ले गर्दै आएको छ। यसको नेतृत्व आश्रयता कार्की चौधरीसँग जोडिएको छ, जो NSEM की अध्यक्ष तथा चौधरी फाउन्डेसनको बोर्ड सदस्यसमेत हुन्। NSEM र अखिल नेपाल फुटबल संघ (एन्फा) बीच दीर्घकालीन सहकार्यको सम्झौता पनि भएको थियो। २०२२ मा सार्वजनिक गरिएको सम्झौताअनुसार NSEM ले एन्फालाई करिब १७ करोड २१ लाख रुपैयाँ तिर्ने व्यवस्था गरिएको थियो। यसले एनएसएललाई केवल खेल प्रतियोगिता नभई ठूलो व्यावसायिक परियोजनाका रूपमा अघि बढाउने प्रयास भएको देखाउँछ।

तेस्रो संस्करण २०२५ मा आइपुग्दा भने विस्तारको गति फेरि कमजोर देखियो। यसपटक सात टोलीले मात्र सहभागिता जनाए। दोस्रो संस्करणमा सहभागी झापा एफसी, स्पोर्टिङ इलाम र वीरगन्ज युनाइटेडमध्ये इलाम र वीरगन्जले तेस्रो संस्करणमा सहभागिता जनाएनन्। ललितपुर सिटीले लगातार दोस्रोपटक उपाधि जित्दा पोखरा थन्डर्स उपविजेता बन्यो। प्रतियोगिता सम्पन्न भए पनि टोली संख्या घट्नु र संस्करणहरूबीच देखिएको अन्तरालले एनएसएलको दीर्घकालीन व्यावसायिक स्थायित्वमाथि प्रश्न भने कायमै राख्यो।

एनएसएलसँग जोडिएको अर्को विवादास्पद विषय १XNEWS को साझेदारी पनि हो। २०२३ मा १XNEWS लाई एनएसएलको ‘इन्टरनेसनल न्युज पार्टनर’ घोषणा गरिएको थियो। त्यसपछि १XNEWS को ब्रान्ड र 1xBet जस्ता बेटिङसम्बन्धी ब्रान्डबीचको सम्बन्धबारे सामाजिक तथा फुटबल वृत्तमा प्रश्न उठेका थिए। तर यसै आधारमा एनएसएलमा अवैध सट्टेबाजी वा म्याच फिक्सिङ भएको निष्कर्ष निकाल्ने ठोस प्रमाण भने भेटिँदैन। त्यसैले यो विषयलाई प्रमाणित अपराधभन्दा बढी प्रायोजन तथा ब्रान्डिङसँग जोडिएको विवादका रूपमा हेर्नुपर्ने हुन्छ।

चौथो संस्करणका लागि आयोजकले अझ ठूलो योजना अघि सारेका थिए। २०८३ भदौ २० अर्थात् सेप्टेम्बर ५ देखि प्रतियोगिता सुरु गर्ने, टोली संख्या १० देखि १२ पुर्‍याउने र पहिलोपटक होम–अवे आधारमा खेलाउने घोषणा गरिएको थियो। प्रतियोगिता करिब चार महिनासम्म सञ्चालन गर्ने योजना पनि सार्वजनिक गरिएको थियो। तर निर्धारित मिति बितिसक्दा पनि खेल सुरु भएन र तत्काल नयाँ मिति सार्वजनिक भएन। होम–अवे संरचनाका लागि मैदान, यात्रा, आवास, सुरक्षा र मौसम व्यवस्थापन ठूलो चुनौती बन्ने देखिन्छ।

यसपटकको अन्योलमा एन्फामाथिको अन्तर्राष्ट्रिय निलम्बन, आयोजक पक्षको आन्तरिक समन्वय र व्यवस्थापनसम्बन्धी प्रश्नसमेत जोडिएका छन्। फुटबल विश्लेषक तथा पूर्व एनएसएल निर्देशक सञ्जीव मिश्रले सरकारी हस्तक्षेप र आयोजकसँगको दूरी बढेको दाबी गरेका छन्, तर यी आरोपहरू उनको भनाइमा आधारित छन्। राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्का सदस्य–सचिव रामचरित्र महतोले भने परिषद्बाट कुनै अवरोध नभएको बताएका छन्। आयोजकबाट स्पष्ट आधिकारिक सूचना नआउँदा अहिले मुख्य प्रश्न यही बनेको छ—तीन संस्करण पूरा गरिसकेको एनएसएलले अब नियमित, पारदर्शी र आर्थिक रूपमा दिगो फ्रेन्चाइज लिगको स्वरूप कहिले पाउनेछ?