NepalSays/ वासिङ्टन डीसी

सम्पादकीय सारांश

Verified

 

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले जन्मसिद्ध (Birthright) अमेरिकी नागरिकतासम्बन्धी व्यवस्थालाई सीमित गर्ने उद्देश्यसहित दुई नयाँ कार्यकारी आदेशमा हस्ताक्षर गरेका छन्। नयाँ आदेशले विशेष गरी 'बर्थ टुरिजम' अर्थात् बच्चा जन्माएर अमेरिकी नागरिकता दिलाउने उद्देश्यले अमेरिका पुग्ने विदेशी नागरिकमाथि कडाइ गर्ने लक्ष्य राखेको छ। ट्रम्प प्रशासनका अनुसार अमेरिकी नागरिकता प्रणालीको दुरुपयोग रोक्न तथा अध्यागमन नीतिलाई थप कडा बनाउन यो कदम चालिएको हो। आदेशले भविष्यमा जन्मिने केही विशेष वर्गका बालबालिकाको नागरिकता सम्बन्धी व्यवस्थामा परिवर्तन गर्ने प्रयास गरेको छ। यद्यपि आदेश तत्काल लागू हुनेभन्दा पनि कानुनी परीक्षणको चरणमा जाने सम्भावना बढी रहेको विश्लेषण गरिएको छ।

नयाँ आदेशअनुसार विदेशी सरकारका केही कर्मचारीका सन्तान, 'एलियन इनिमी' (Enemy Alien) को श्रेणीमा पर्ने व्यक्तिका सन्तान तथा व्यावसायिक रूपमा सञ्चालन हुने 'बर्थ टुरिजम' सेवामार्फत अमेरिका पुगेर जन्मिएका शिशुहरूको स्वतः अमेरिकी नागरिकतामाथि प्रश्न उठाउने प्रयास गरिएको छ। प्रशासनले विदेश मन्त्रालय र होमल्यान्ड सेक्युरिटी विभागलाई यस्ता गतिविधि नियन्त्रण गर्न नयाँ कार्ययोजना तयार पार्न निर्देशन दिएको छ। ट्रम्प प्रशासनले अमेरिकी नागरिकता बिक्रीको वस्तु नभएको भन्दै यस्तो अभ्यास अन्त्य गर्नुपर्ने तर्क गरेको छ।

यो निर्णय अमेरिकी सर्वोच्च अदालतले केही साताअघि ट्रम्पको अघिल्लो आदेशलाई असंवैधानिक ठहर गर्दै खारेज गरेपछि आएको हो। अदालतले अमेरिकी संविधानको १४औँ संशोधन अन्तर्गत अमेरिकामा जन्मिने अधिकांश व्यक्तिलाई जन्मसिद्ध नागरिकता प्राप्त हुने व्यवस्था कायमै रहने स्पष्ट पारेको थियो। त्यसपछि ट्रम्प प्रशासनले सीमित दायराभित्र नयाँ आदेश ल्याएर कानुनी आधार खोज्ने प्रयास गरेको हो।

यद्यपि नागरिक अधिकारसम्बन्धी संस्था ACLU लगायत विभिन्न संघसंस्थाले ट्रम्पको नयाँ आदेश संविधानविपरीत रहेको दाबी गरेका छन्। उनीहरूले आदेश तत्काल अदालतमा चुनौती दिने तयारी गरिरहेको बताएका छन्। कानुनविद्हरूका अनुसार यो विषय फेरि अमेरिकी अदालतमा लामो संवैधानिक बहसको विषय बन्ने सम्भावना छ। विपक्षीहरूले ट्रम्प प्रशासनले सर्वोच्च अदालतको निर्णयलाई परोक्ष रूपमा छल्ने प्रयास गरेको आरोप लगाएका छन्।

विश्लेषकहरूका अनुसार ट्रम्प प्रशासनको पछिल्लो कदमले अमेरिकी अध्यागमन नीति, जन्मसिद्ध नागरिकताको संवैधानिक अधिकार तथा २०२६ को राजनीतिक बहसलाई थप तातेको छ। आदेश तत्काल प्रभावकारी हुने वा नहुने विषय अदालतको आगामी निर्णयमा निर्भर रहनेछ। यसबीच अमेरिकी राजनीतिमा नागरिकता, अध्यागमन र राष्ट्रिय सुरक्षाको विषय फेरि प्रमुख एजेन्डाका रूपमा स्थापित भएको छ।

(— नेपालसेज | २२ साउन २०८३, शुक्रबार / 7 August 2026)