नेपालसेज | काठमाडौं
नेपाल सरकारले भारतका लागि Dr. Nischal Nath Pandey लाई राजदूतमा सिफारिस गर्नुभन्दा करिब दुई महिनाअघि नै भारतीय मिडियामा उनको नाम सम्भावित उम्मेदवारका रूपमा सार्वजनिक भएको तथ्य अहिले चर्चामा आएको छ। June 30, 2026 मा प्रकाशित Navbharat Times को रिपोर्टले “Balen Shah सरकार Dr. Nischal Nath Pandey लाई New Delhi मा राजदूत बनाएर पठाउने विषयमा विचार गरिरहेको” दाबी गरेको थियो। रिपोर्टले Kathmandu का स्रोतलाई आधार बनाउँदै त्यतिबेला नाम अन्तिम नभएको पनि उल्लेख गरेको थियो। तर September 18 मा बसेको मन्त्रिपरिषद् बैठकले मात्रै Pandey लाई भारतका लागि राजदूतमा औपचारिक रूपमा सिफारिस गर्‍यो। त्यसअघि उम्मेदवार छनोटको प्रक्रिया, खुला आवेदन, shortlist, Foreign Ministry को सूची र राजनीतिक तहको अन्तिम सहमतिजस्ता चरणहरू अघि बढिरहेका थिए। त्यसैले June को भारतीय रिपोर्टलाई औपचारिक नियुक्तिको घोषणा भन्दा पनि सम्भावित उम्मेदवारबारे आएको पूर्वसूचनाका रूपमा बुझ्नुपर्ने देखिन्छ।

सम्पादकीय सारांश

Verified

Navbharat Times ले June 30, 2026 मै Nischal Nath Pandey लाई भारतका लागि सम्भावित राजदूतका रूपमा सार्वजनिक गरेको थियो।

त्यसबेला भारतीय मिडियाले Kathmandu-based sources उद्धृत गर्दै नामबारे छलफल भइरहेको लेखेको थियो, तर नाम तय भइनसकेको स्पष्ट पारेको थियो।

Nepal सरकारले पछि खुला आवेदन आह्वान गरेको र करिब 4,400 आवेदन परेको सार्वजनिक विवरण छ।

September 16 सम्म पनि Foreign Ministry को सूचीमा राजनीतिक तहमा छलफल र नाम हेरफेर भइरहेको रिपोर्ट थियो।

September 18 मा मात्र मन्त्रिपरिषद्ले Pandey सहित 13 जनालाई विभिन्न देशका लागि राजदूतमा औपचारिक रूपमा सिफारिस गरेको हो।

Navbharat Times को June 30 को रिपोर्टमा Pandey को नामसँगै उनको South Asian diplomatic networks, Centre for South Asian Studies (CSAS) र Consortium of South Asian Think-Tanks (COSATT) सँगको संलग्नतालाई आधार बनाइएको थियो। रिपोर्टले उनलाई Nepal को foreign policy, diplomacy र South Asian affairs का जानकारका रूपमा प्रस्तुत गरेको थियो। उनले Institute of Foreign Affairs मा Executive Director का रूपमा करिब आठ वर्ष काम गरेको विवरण पनि रिपोर्टमा उल्लेख थियो। यद्यपि भारतीय रिपोर्टको एउटा महत्वपूर्ण वाक्य आफैंमा सावधानीपूर्ण थियो—“नाम तय गरिएको छैन, तर विचार भइरहेको छ” भन्ने। अर्थात्, रिपोर्टले निर्णय भइसकेको नभई सम्भावित नाममाथि छलफल भएको दाबी गरेको थियो।

यसपछि Nepal मा भने राजदूत छनोटको औपचारिक प्रक्रिया अघि बढेको देखिन्छ। Foreign Ministry ले विभिन्न रिक्त diplomatic missions का लागि आवेदन मागेपछि करिब 4,400 आवेदन परेको र screening पछि करिब 2,700 नाम shortlist गरिएको विवरण सार्वजनिक भएको छ। September 16 सम्म Foreign Ministry ले 22 मध्ये 21 vacant missions का लागि candidate list तयार गरेको भए पनि Prime Minister Balendra Shah र RSP Chair Rabi Lamichhane बीच केही नाममा सहमति बाँकी रहेको रिपोर्ट आएको थियो। त्यही रिपोर्टमा India का लागि Nischal Nath Pandey लाई leading candidate का रूपमा उल्लेख गरिएको थियो। यसले June मा आएको भारतीय रिपोर्ट र September मा भएको official recommendation बीचको समयक्रम बुझ्न महत्वपूर्ण आधार दिन्छ।

अन्ततः September 18 मा मन्त्रिपरिषद्ले 13 देशका लागि राजदूत सिफारिस गर्‍यो, जसमा India का लागि Nischal Nath Pandey, China का लागि Kalyan Raj Sharma र United States का लागि Chiran Jung Thapa रहेका छन्। तर यो सिफारिससँगै नियुक्ति तत्काल पूर्ण हुने प्रक्रिया भने होइन। सिफारिस गरिएका नामहरू Federal Parliament को Parliamentary Hearing Committee मा जानेछन् र त्यसपछि सम्बन्धित host country बाट agrément प्राप्त भएपछि President ले औपचारिक नियुक्ति गर्ने प्रक्रिया पूरा हुनेछ। त्यसैले June 30 को Navbharat Times रिपोर्टलाई अहिलेको तथ्यसँग तुलना गर्दा मुख्य प्रश्न “भारतीय मिडियाले दुई महिनाअघि नै नियुक्ति कसरी घोषणा गर्‍यो?” भन्दा “भारतीय मिडियाले औपचारिक निर्णय हुनुअघि सम्भावित उम्मेदवारको नाम कुन स्रोत र संकेतका आधारमा पहिल्यै सार्वजनिक गर्‍यो?” भन्ने बन्न पुगेको छ। उपलब्ध सार्वजनिक सामग्रीले त्यस रिपोर्टको वास्तविक स्रोत वा सरकारी तहबाट भएको कुनै औपचारिक पुष्टि भने स्पष्ट गर्दैन।

विश्लेषण : दुई महिनाअघि नाम कसरी आयो?

यस घटनालाई तीन तहमा हेर्न सकिन्छ।

पहिलो, June 30 को Navbharat Times रिपोर्टले “preparation” होइन “consideration” को भाषा प्रयोग गरेको थियो। त्यसैले त्यसलाई नियुक्ति भइसकेको दाबीका रूपमा प्रस्तुत गर्नु तथ्यसँग मेल खाँदैन। रिपोर्टमै “नाम तय भएको छैन” भनिएको छ।

दोस्रो, September 16 को नेपाली रिपोर्टले पनि Pandey लाई India का लागि leading candidate भनिसकेको थियो। अर्थात्, June मा भारतीय मिडियामा आएको नाम पूर्ण रूपमा असम्बन्धित speculation थियो भन्ने निष्कर्ष निकाल्न सकिँदैन; तर त्यसको आधार के थियो भन्ने सार्वजनिक रूपमा पुष्टि भएको छैन।

तेस्रो, औपचारिक प्रक्रिया भने June को रिपोर्टपछि विभिन्न चरणबाट गुज्रिएको देखिन्छ—open application, screening, shortlist, Foreign Ministry recommendation र राजनीतिक तहको अन्तिम सहमतिपछि मात्र September 18 मा Cabinet recommendation आएको हो। त्यसैले उपलब्ध प्रमाणका आधारमा सबैभन्दा सुरक्षित निष्कर्ष यही हो कि भारतीय मिडियाले औपचारिक Cabinet decision भन्दा धेरै अघि एउटा सम्भावित नाम पहिल्याएको थियो, तर त्यसले त्यसबेला नै नियुक्ति निश्चित भएको प्रमाणित गर्दैन।