NepalSays/ भारत

सम्पादकीय सारांश

Verified

BRICS सम्मेलनका क्रममा मोदी र सीबीच नयाँदिल्लीमा भेटवार्ता भएको छ।

सीको भारत भ्रमण सात वर्षपछि भएको हो।

दुवै पक्षले सीमा क्षेत्रमा शान्ति र स्थिरतालाई प्राथमिकता दिएका छन्।

व्यापार, लगानी र जनस्तरीय सम्बन्ध सुधारबारे पनि छलफल भएको छ।

BRICS ले मध्यपूर्व र युक्रेन युद्धप्रति चिन्ता व्यक्त गर्दै एकपक्षीय प्रतिबन्धको विरोध गरेको छ।

नयाँदिल्लीमा जारी BRICS शिखर सम्मेलनका क्रममा भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी र चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङबीच महत्वपूर्ण द्विपक्षीय भेटवार्ता भएको छ। सात वर्षपछि भारत भ्रमणमा आएका सी र मोदीबीचको भेटलाई दुई एसियाली शक्तिबीच सम्बन्ध सुधारको प्रयासका रूपमा हेरिएको छ। भारत र चीनबीच सन् २०२० को Ladakh सीमा झडपपछि सम्बन्धमा ठूलो तनाव आएको थियो। उक्त झडपमा २० भारतीय र चार चिनियाँ सैनिकको मृत्यु भएको थियो। त्यसपछि दुवै देशले सीमा क्षेत्रमा ठूलो संख्यामा सैनिक परिचालन गर्नुका साथै व्यापार, लगानी र जनस्तरीय सम्बन्धमा समेत विभिन्न प्रतिबन्ध लगाएका थिए। 

पछिल्ला वर्षहरूमा भने दुवै देशले सीमा तनाव कम गर्ने प्रयास गरेका छन्। सन् २०२४ मा भएको disengagement सहमतिपछि धेरै स्थानबाट सैनिक फिर्ता गरिएका थिए। त्यसपछि प्रत्यक्ष उडान, व्यापार र व्यावसायिक गतिविधि क्रमशः सहज बनाउन पनि पहल भएको छ। भेटवार्तामा सीले चीनले भारतसँगको सम्बन्धलाई रणनीतिक र दीर्घकालीन दृष्टिकोणबाट हेर्ने बताएका छन्। दुवै देशले एकअर्काको विकासबाट लाभ लिन सक्ने र सहकार्य विस्तार गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्। 

मोदीले भने सीमा क्षेत्रमा शान्ति र स्थिरता कायम हुनु द्विपक्षीय सम्बन्ध सुधारको महत्वपूर्ण आधार भएको बताएका छन्। दुवै पक्षले आपसी सम्मान, संवेदनशीलता र साझा हितका आधारमा सम्बन्ध अघि बढाउने विषयमा जोड दिएका छन्। व्यापार पनि भेटवार्ताको महत्वपूर्ण विषय बनेको छ। चीन भारतको सबैभन्दा ठूलो आयात स्रोत बनेको छ र आर्थिक वर्ष २०२५/२६ मा चीनबाट भारतको आयात करिब १३२ अर्ब अमेरिकी डलर पुगेको Reuters ले जनाएको छ। यद्यपि व्यापार असन्तुलन, संवेदनशील क्षेत्रमा चिनियाँ लगानी र बजार पहुँचसम्बन्धी समस्या अझै कायम छन्।

यसैबीच BRICS सम्मेलनले मध्यपूर्व र युक्रेनमा जारी युद्धप्रति गम्भीर चिन्ता व्यक्त गरेको छ। समूहका नेताहरूले संयुक्त राष्ट्रसंघको सुरक्षा परिषद्बाट स्वीकृत नभएका एकपक्षीय प्रतिबन्धको विरोध गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय प्रणालीमा विकासशील देशहरूको भूमिका बढाउनुपर्ने बताएका छन्। चिनियाँ राष्ट्रपति सीले BRICS ले मध्यपूर्व संकट समाधानका लागि शान्ति प्रवर्द्धक भूमिका खेल्नुपर्ने बताएका छन्। उनका अनुसार युद्धले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको साझा हितलाई कमजोर बनाइरहेको छ। चीनले अर्को वर्ष BRICS को अध्यक्षता गर्ने र १९औँ शिखर सम्मेलन आयोजना गर्ने भएको छ। 

BRICS मा विश्वको ४० प्रतिशतभन्दा बढी जनसंख्या र विश्व अर्थतन्त्रको करिब एक चौथाइ हिस्सा समेटिएको छ। त्यसैले सम्मेलनमा भारत–चीन सम्बन्ध सुधारको प्रयाससँगै विश्व व्यापार, वित्तीय प्रणाली, युद्ध र Global South को बढ्दो प्रभावसम्बन्धी छलफललाई पनि विशेष महत्वका साथ हेरिएको छ।