नेपालसेज/ काठमाडौं। अस्ट्रेलियाका अनुसन्धानकर्ताहरूले समुद्र तटका तस्बिर विश्लेषण गरेर खतरनाक समुद्री धार पहिचान गर्न सक्ने कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) मा आधारित मोबाइल उपकरण विकास गरेका छन्। ‘रिप आई’ नाम दिइएको उक्त उपकरणले समुद्रको सतह र छालको अवस्थासम्बन्धी तस्बिर विश्लेषण गरी केही सेकेन्डमै सम्भावित रिप करेन्ट पहिचान गर्न सक्छ। युनिभर्सिटी अफ न्यु साउथ वेल्सले बुधबार जारी गरेको विज्ञप्तिअनुसार उपकरणले करिब ८० प्रतिशत अवस्थामा सही पहिचान गर्न सक्छ। समुद्रमा पौडी खेल्ने क्रममा ज्यानै जोखिममा पार्न सक्ने रिप करेन्ट पहिचान गर्न सर्वसाधारणलाई सहयोग पुर्‍याउने उद्देश्यले यो प्रविधि विकास गरिएको हो। उपकरणमा खतरनाक समुद्री धार पहिचान गर्ने तरिका सिकाउने अन्तरक्रियात्मक खेलसमेत समावेश गरिएको छ।

सम्पादकीय सारांश

Verified

अस्ट्रेलियाका अनुसन्धानकर्ताले ‘रिप आई’ नामक एआई उपकरण विकास गरेका छन्।

समुद्र तटका तस्बिरबाट रिप करेन्ट पहिचान गर्न सक्ने।

उपकरणले करिब ८० प्रतिशत अवस्थामा सही पहिचान गर्छ।

एआई मोडेललाई १० हजारभन्दा बढी रिप करेन्टसम्बन्धी विवरणबाट प्रशिक्षण दिइएको छ।

यस गर्मीयाममा अस्ट्रेलियाका छनोट गरिएका सर्फ लाइफ सेभिङ क्लबमा परीक्षण गरिनेछ।

रिप करेन्ट भनेको समुद्रको पानी साँघुरो धारका रूपमा तीव्र गतिमा समुद्रतर्फ फर्किने अवस्था हो। यस्तो धारमा परेका पौडीबाज समुद्रभित्र तानिन सक्ने भएकाले यो समुद्री तटका प्रमुख जोखिममध्ये एक मानिन्छ।

अस्ट्रेलियामा रिप करेन्ट समुद्र तटमा हुने डुबानका घटनाको प्रमुख कारणमध्ये एक हो। सन् २०२५ को राष्ट्रिय डुबानसम्बन्धी प्रतिवेदनमा समेटिएका समुद्र तटमा भएका डुबानका घटनामध्ये ४७ प्रतिशतमा यस्ता धारको भूमिका रहेको उल्लेख छ। उक्त प्रतिवेदनमा समुद्र तटमा डुबेर मृत्यु भएका ६६ जनाको विवरण समावेश गरिएको थियो।

अनुसन्धानकर्ताहरूले विभिन्न समुद्र तटबाट सङ्कलन गरिएका १० हजारभन्दा बढी रिप करेन्टसम्बन्धी विवरण तथा हजारौँ तस्बिर प्रयोग गरेर एआई मोडेललाई प्रशिक्षण दिएका थिए। यसबाट समुद्रको सतह र छालको बनावटका आधारमा सम्भावित जोखिम पहिचान गर्न सक्ने प्रणाली विकास गरिएको हो।

यद्यपि, अनुसन्धानकर्ताहरूले उपकरणले कुनै समुद्री क्षेत्र पूर्ण रूपमा सुरक्षित रहेको सुनिश्चित गर्न नसक्ने स्पष्ट पारेका छन्। करिब ८० प्रतिशत पहिचान क्षमता भए पनि यसको नतिजालाई अन्तिम सुरक्षा निर्णयका रूपमा लिन नमिल्ने उनीहरूको भनाइ छ।

यस गर्मीयाममा अस्ट्रेलियाका छनोट गरिएका सर्फ लाइफ सेभिङ क्लबहरूमा उपकरणको परीक्षण गरिनेछ। भविष्यमा समुद्र तटमा जनचेतना अभिवृद्धि, जोखिम पहिचान तथा उद्धार कार्यमा सहयोग पुर्‍याउन यसको प्रयोग गर्ने अनुसन्धानकर्ताहरूको लक्ष्य छ।

— नेपालसेज | प्रकाशित: २०८३ कात्तिक २६, बिहीबार / 12 November 2026