नेपालसेज/सर्लाही
सर्लाहीको बागमती नगरपालिका–४ जिरायत टोलमा आइतबार बिहान ठूलो भाले जंगली हात्ती मृत अवस्थामा फेला परेको छ। ब्रह्मस्थान सामुदायिक वन नजिकैको परबल बारीमा हात्ती मृत भेटिएको हो। एक महिनाको अवधिमा जंगली भाले हात्तीको अर्को मृत्यु भएपछि वन्यजन्तु संरक्षण तथा मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्वबारे चासो बढेको छ। मृत हात्ती फेला परेपछि स्थानीयमा त्राससँगै घटनाबारे चासो बढेको छ। बागमती नगरपालिकाका कार्यवाहक मेयर कृष्ण लामाले परबल बारीमा ठूलो भाले हात्ती मृत भेटिएको जानकारी दिएका छन्। घटनास्थलमा सम्बन्धित निकायका कर्मचारी तथा प्राविधिक टोली परिचालन गरिएको छ।

सम्पादकीय सारांश

Verified

बागमती–४ जिरायतमा ठूलो भाले जंगली हात्ती मृत भेटिएको छ।

ब्रह्मस्थान सामुदायिक वन नजिकैको परबल बारीमा हात्ती मृत अवस्थामा फेला परेको हो।

डिभिजन वन कार्यालय र पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्जको संयुक्त टोली अनुसन्धानमा खटिएको छ।

मृत्युको कारण प्राकृतिक, करेन्ट, विषादी, रोग वा अन्य कारणमध्ये के हो भन्ने खुलेको छैन।

यसअघि असोज ३ मा चितवनमा ‘रोनाल्डो’ हात्ती करेन्ट लागेर मरेको थियो।

हात्ती मृत अवस्थामा भेटिएको सूचना पाएपछि डिभिजन वन कार्यालय सर्लाहीले घटनास्थलमा वन कर्मचारीको टोली पठाएको छ। डिभिजन वन कार्यालय सर्लाहीका प्रमुख विनोद सिंहका अनुसार हात्तीको मृत्युबारे थप अनुसन्धान भइरहेको छ। मृत हात्तीको शारीरिक अवस्था तथा घटनास्थलको अवस्थाबारे अध्ययन भइरहेको उनले बताएका छन्। घटनाको प्रकृति हेर्दा मृत्युको कारण तत्कालै यकिन गर्न सकिने अवस्था छैन। वन कार्यालयले आवश्यक प्राविधिक अध्ययनपछि मात्र कारण सार्वजनिक गर्ने जनाएको छ।

हात्तीको मृत्युको कारण पत्ता लगाउन डिभिजन वन कार्यालय सर्लाही र पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्जको संयुक्त टोली घटनास्थलमा खटिएको छ। टोलीले हात्तीको शरीर, घटनास्थल तथा आसपासको वातावरणको अध्ययन गरिरहेको छ। वन्यजन्तु विज्ञ तथा प्राविधिक टोलीको अध्ययनपछि मृत्यु प्राकृतिक कारणले भएको हो वा मानवीय गतिविधिसँग सम्बन्धित हो भन्ने यकिन हुनेछ। विषादी, करेन्ट, रोग वा अन्य कारणलाई समेत अनुसन्धानको दायरामा राखिएको छ। मृत हात्तीको उमेर र शारीरिक अवस्थासहित अन्य विवरण पनि अध्ययनपछि खुल्नेछ।

यो घटना चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा चर्चित भाले हात्ती ‘रोनाल्डो’को मृत्यु भएको केही समयपछि आएको हो। असोज ३ गते चितवनमा रोनाल्डो मृत भेटिएपछि पोस्टमार्टम तथा निकुञ्जको अध्ययनबाट करेन्ट लागेर मृत्यु भएको पुष्टि गरिएको थियो। निकुञ्जका अनुसार नेपाली सेनाको सुरक्षा पोस्टमा विद्युत् पुर्‍याउन लगाइएको तारसँग सम्पर्कमा आएपछि रोनाल्डोको मृत्यु भएको थियो। करिब ५३ वर्षको रोनाल्डो लामो समयदेखि चितवनमा देखिँदै आएको र हात्ती प्रजनन केन्द्रका लागि महत्वपूर्ण भाले हात्तीका रूपमा परिचित थियो।

रोनाल्डोको घटनाले विद्युत् तार तथा वन्यजन्तुको आवागमन हुने क्षेत्रमा पूर्वाधार व्यवस्थापनबारे प्रश्न उठाएको थियो। तर सर्लाहीमा अहिले मृत भेटिएको हात्तीको मृत्यु पनि करेन्टकै कारण भएको निष्कर्ष निकाल्न भने मिल्दैन। सम्बन्धित टोलीले घटनास्थलको अध्ययन गरिरहेको र अनुसन्धानपछि मात्रै वास्तविक कारण खुल्नेछ। बागमती नगरपालिका–४ सहित सर्लाहीका वन क्षेत्र आसपास पछिल्ला वर्षहरूमा जंगली हात्तीको आवागमन हुँदै आएको छ। जंगलबाट हात्ती बस्ती तथा खेतीबालीमा प्रवेश गर्दा मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्वका घटना हुने गरेका छन्।

मृत हात्तीको वास्तविक कारण पत्ता लगाउनुका साथै घटनास्थल वरपर वन्यजन्तुको आवागमन र सम्भावित जोखिमबारे पनि अध्ययन आवश्यक देखिएको छ। स्थानीय क्षेत्रमा जंगली हात्तीको आवतजावत हुने भएकाले विद्युत् तार, खेती क्षेत्र तथा अन्य पूर्वाधारको सुरक्षा व्यवस्थापन महत्वपूर्ण हुने देखिन्छ। अहिले भने सर्लाहीको हात्तीको मृत्युबारे कुनै निष्कर्ष सार्वजनिक भएको छैन। वन्यजन्तु विज्ञ तथा प्राविधिक टोलीको विस्तृत अध्ययनपछि मात्र घटनाको वास्तविक कारण सार्वजनिक हुने अपेक्षा गरिएको छ।

— नेपालसेज | २०८३ असोज १८, आइतबार / October 4, 2026