NepalSays/ मध्यपूर्व
मध्यपूर्वमा जारी सैन्य तनाव थप चर्किएपछि विश्वकै महत्वपूर्ण ऊर्जा मार्गमध्ये एक Strait of Hormuz बाट जहाजको आवागमन अत्यन्त न्यून भएको छ। Reuters का अनुसार सोमबार Hormuz बाट केवल चार वटा commodity vessels पार भएका छन्, जबकि युद्ध सुरु हुनुअघि यहाँबाट दैनिक औसत करिब १२५ ठूला व्यावसायिक जहाज आवतजावत गर्थे। Hormuz विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्तिका लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण जलमार्ग हो। युद्धअघि यसबाट विश्वको दैनिक कच्चा तेल तथा LNG आपूर्तिको करिब २० प्रतिशत ओसारपसार हुने गरेको थियो। अहिलेको अवरोधले विश्व बजारमा तेल तथा इन्धन आपूर्तिको जोखिम बढाएको छ।

सम्पादकीय सारांश

Verified

सोमबार Hormuz बाट केवल ४ वटा commodity vessels पार भएका छन्।

युद्धअघि दैनिक करिब १२५ ठूला व्यावसायिक जहाज यहाँबाट पार हुन्थे।

हुथी समूहले दक्षिणी साउदी अरबमा मिसाइल र ड्रोन आक्रमण गरेको छ।

इरान र खाडी राष्ट्रबीच Hormuz खोल्ने विषयमा तय भएको वार्ता स्थगित भएको छ।

तेल आपूर्ति अवरुद्ध हुने जोखिमसँगै कच्चा तेलको मूल्य फेरि बढेको छ।

यसैबीच, इरानसँग नजिक रहेको यमनको हुथी समूहले साउदी अरबमाथि नयाँ मिसाइल तथा ड्रोन आक्रमण गरेको छ। हुथीहरूले दक्षिणी साउदी अरबको Khamis Mushait क्षेत्रमा रहेको सैन्य हवाई आधारलाई लक्षित गरेको दाबी गरेका छन्। साउदी नेतृत्वको गठबन्धनका अनुसार आक्रमणमा १३ जना सर्वसाधारण घाइते भएका छन्। हुथी गतिविधि Red Sea क्षेत्रमा समेत विस्तार भएको छ। पछिल्ला दिनमा उनीहरूले Red Sea को प्रवेशद्वार नजिक पर्ने Perim Island मा नियन्त्रण कायम गरेको Reuters ले जनाएको छ। यसले Hormuz मात्र नभई अर्को महत्वपूर्ण समुद्री व्यापारिक मार्ग Bab el-Mandeb मा समेत सुरक्षा जोखिम बढाएको छ।

यसअघि साउदी अरबको करिब १,२०० किलोमिटर लामो East-West oil pipeline मा भएको हवाई आक्रमणपछि पाइपलाइन सञ्चालनमा समस्या आएको छ। यो पाइपलाइनले Persian Gulf बाट Red Sea तर्फ तेल लैजाँदै Hormuz को जोखिम घटाउने वैकल्पिक मार्गका रूपमा काम गर्छ। लामो समय बन्द रहेमा यसले विश्वव्यापी तेल आपूर्तिको करिब ४ प्रतिशतसम्म प्रभावित गर्न सक्ने बजार विश्लेषकहरूको अनुमान छ। तनाव कम गर्ने कूटनीतिक प्रयास भने अहिले झन् कठिन बनेको छ। Oman ले Iran र Gulf राष्ट्रबीच Hormuz पुनः सञ्चालन तथा तनाव कम गर्ने विषयमा हुने भनिएको बैठक स्थगित गरेको छ। यसले जलमार्ग चाँडै खुल्ने आशा कमजोर बनाएको छ।

यसको प्रत्यक्ष असर विश्व तेल बजारमा देखिएको छ। सोमबार कच्चा तेलको मूल्य चार प्रतिशतभन्दा बढीले बढेको थियो र कारोबारको अन्त्यमा पनि करिब एक प्रतिशतको वृद्धि कायम रह्यो। मंगलबार Brent crude करिब १०७ डलर प्रति ब्यारेल वरिपरि कारोबार भइरहेको Reuters ले जनाएको छ। Hormuz संकट लामो समय कायम रहेमा इन्धनको मूल्य, ढुवानी लागत, मुद्रास्फीति र विश्व अर्थतन्त्रमा थप दबाब पर्न सक्ने जोखिम बढेको छ। विशेषगरी तेल आयातमा निर्भर देशहरूका लागि यो संकट थप चुनौतीपूर्ण बन्न सक्छ।

नेपालका लागि पनि यसको प्रभाव पेट्रोलियम पदार्थको आयात लागत, यातायात खर्च, मुद्रास्फीति र समग्र व्यापार सन्तुलनमार्फत देखिन सक्ने भएकाले Hormuz संकटलाई नजिकबाट नियाल्नुपर्ने अवस्था बनेको छ।