नेपालसेज/ वासिङ्टन डीसी
अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (IMF) ले मध्यपूर्वमा जारी तनाव र ऊर्जा संकटका बाबजुद विश्व अर्थतन्त्रले अपेक्षाभन्दा बढी लचिलोपन देखाएको जनाएको छ। कोषका अनुसार सन् २०२६ मा विश्वव्यापी आर्थिक वृद्धिदर करिब ३ प्रतिशत पुग्ने अनुमान गरिएको छ। IMF प्रवक्ता जुली कोजाकले वासिङ्टनमा आयोजित नियमित पत्रकार सम्मेलनमा विश्व अर्थतन्त्र कठिन परिस्थितिबाट गुज्रिरहे पनि लयमा फर्किने प्रयास गरिरहेको बताइन्। यद्यपि, इन्धनको उच्च मूल्य, बढ्दो सार्वजनिक ऋण र सुस्त बन्दै गएको मुद्रास्फीति नियन्त्रणका कारण आर्थिक जोखिम भने अझै उच्च तहमा रहेको चेतावनी कोषले दिएको छ।

सम्पादकीय सारांश

Verified

अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (IMF) ले सन् २०२६ मा विश्वव्यापी आर्थिक वृद्धिदर करिब ३ प्रतिशत रहने प्रक्षेपणलाई निरन्तरता दिएको छ।

मध्यपूर्वमा जारी इरान युद्धका कारण इन्धन र ग्याँसको मूल्य उच्च रहँदा विश्वव्यापी ऊर्जा संकटको जोखिम कायमै छ।

विश्वव्यापी सार्वजनिक ऋण कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (GDP) को करिब १०० प्रतिशत पुगेको छ, जुन दोस्रो विश्वयुद्धपछिकै उच्च हो।

आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (AI) मा भइरहेको ठूलो लगानीले प्रविधि क्षेत्रका अर्थतन्त्रहरूलाई राहत दिए पनि विकासोन्मुख देशहरूमा वित्तीय संकट बढ्दो छ।

मुद्रास्फीति नियन्त्रण प्रक्रिया सुस्त बनेकाले IMF ले केन्द्रीय बैंकहरूलाई मूल्य स्थिरता कायम राख्ने नीतिमा टिकिरहन आग्रह गरेको छ।

विश्व अर्थतन्त्र हाल दुई विपरीत पक्षको चेपुवामा परेको छ। एकातिर मध्यपूर्वको युद्धका कारण इन्धन, मल र खाद्यवस्तुको मूल्य बढेर आपूर्ति शृङ्खलामा नकारात्मक असर परेको छ भने अर्कोतिर आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (AI) र उच्च प्रविधि क्षेत्रमा भइरहेको अभूतपूर्व लगानीले माग बढाएर आर्थिक गतिविधिलाई टेवा पुर्याएको छ। विशेष गरी प्रविधि र ऊर्जा निर्यातमा जोडिएका मुलुकहरूले राम्रो वृद्धिदर हासिल गरिरहेका छन् भने इन्धन आयातकर्ता र कमजोर अर्थतन्त्र भएका देशहरू थप दबाबमा परेका छन्।

IMF ले विशेष गरी विश्वव्यापी सार्वजनिक ऋणको अवस्थाप्रति गम्भीर चिन्ता व्यक्त गरेको छ। हाल विश्वव्यापी ऋण कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (GDP) को झन्डै १०० प्रतिशत नजिक पुगिसकेको छ, जुन दोस्रो विश्वयुद्धपछिकै सबैभन्दा उच्च स्तर हो। विकासोन्मुख र न्यून आय भएका मुलुकहरूमा वैदेशिक सहायता घट्दा र ऋण भुक्तानीको लागत बढ्दा वित्तीय तरलताको ठूलो समस्या देखिन थालेको छ। उत्तरी गोलार्धमा जाडो याम नजिकिँदै गर्दा धेरै देशहरूलाई इन्धन भण्डारण गर्नुपर्ने बाध्यताले थप आर्थिक भार पार्ने देखिएको छ।

कोषले विभिन्न देशका केन्द्रीय बैंकहरूलाई मूल्य स्थिरता कायम राख्ने मौद्रिक नीतिमा अडिग रहन र वित्त मन्त्रालयहरूलाई मध्यकालीन ऋण व्यवस्थापन योजना बनाउन सुझाव दिएको छ। साथै, इरानमाथि लगाइएका नयाँ अमेरिकी प्रतिबन्धहरू र त्यसले तेस्रो मुलुकका कम्पनीहरूमा पार्ने प्रभावको पनि IMF ले सूक्ष्म अध्ययन गरिरहेको छ। उच्च ब्याजदर र अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारमा देखिएको अन्योलताले आउँदा महिनाहरूमा विश्वव्यापी आर्थिक पुनरुत्थानको गतिलाई सुस्त बनाउन सक्ने अनुमान गरिएको छ।

समग्रमा, विश्व अर्थतन्त्र पूर्ण मन्दीतर्फ नगए पनि यसको वृद्धिदर असमान र अनिश्चित बनेको छ। आगामी दिनमा भूराजनीतिक तनाव कसरी अघि बढ्छ र AI प्रविधिले उत्पादकत्वमा कत्तिको योगदान पुर्याउँछ भन्ने कुरामै सन् २०२६ र त्यसपछिको विश्वव्यापी आर्थिक भविष्य निर्भर हुने विश्लेषण IMF को रहेको छ।