NepalSays | काठमाडौं

नेपालले आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा पेट्रोलियम पदार्थ आयातमा उल्लेखनीय वृद्धि गरेको छ। सार्वजनिक गरिएको भन्सार तथा व्यापार तथ्यांकअनुसार एक वर्षमा नेपालले करिब रु. ३३२.२७ अर्ब बराबरको पेट्रोलियम पदार्थ आयात गरेको छ। यो अघिल्लो आर्थिक वर्षको तुलनामा १५.५ प्रतिशत बढीहो। इन्धनको बढ्दो खपत र आयातमा निर्भर अर्थतन्त्रका कारण पेट्रोलियम आयात निरन्तर उकालो लागिरहेको देखिएको छ।नेपालको कुल पेट्रोलियम आयातमध्ये डिजेल सबैभन्दा धेरै आयात भएको इन्धन हो। सार्वजनिक यातायात, मालवाहक सवारी, निर्माण उपकरण, उद्योग तथा कृषि क्षेत्रमा डिजेलको व्यापक प्रयोग हुने भएकाले यसको माग उच्च रहेको छ। पेट्रोल, एलपी ग्यास तथा हवाई इन्धनको आयातमा पनि उल्लेख्य वृद्धि भएको तथ्यांकले देखाएको छ।

सम्पादकीय सारांश

Verified

आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा पेट्रोलियम आयात १५.५ प्रतिशतले वृद्धि।

कुल आयात मूल्य रु. ३३२.२७ अर्ब पुगेको।

डिजेलले कुल आयातमा सबैभन्दा ठूलो हिस्सा ओगट्यो।

पेट्रोल, एलपी ग्यास र हवाई इन्धनको आयात पनि उल्लेख्य।

ऊर्जा आत्मनिर्भरता चुनौतीपूर्ण रहँदा व्यापार घाटामाथि थप दबाब।

नेपालसँग व्यावसायिक रूपमा उत्पादन गर्न सकिने पेट्रोलियम स्रोत नहुँदा देश पूर्ण रूपमा आयातमा निर्भर छ। अधिकांश इन्धन भारतबाट नेपाल आयल निगममार्फत आयात गरिन्छ। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्यमा हुने उतारचढावले नेपालमा इन्धनको मूल्य, आयात लागत र समग्र अर्थतन्त्रमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्दै आएको छ।

सरकारले विद्युतीय सवारीसाधन प्रवर्द्धन, जलविद्युत् उत्पादन विस्तार तथा स्वच्छ ऊर्जाको प्रयोग बढाउने नीति अघि सारेको भए पनि इन्धनको माग अझै उच्च छ। विशेषज्ञहरूका अनुसार सार्वजनिक यातायात सुधार, विद्युतीय सवारीको पहुँच विस्तार तथा वैकल्पिक ऊर्जामा लगानी तीव्र नगरेसम्म पेट्रोलियम आयातमा उल्लेख्य कमी आउने सम्भावना कम देखिन्छ।

बढ्दो पेट्रोलियम आयातले नेपालको व्यापार घाटा, विदेशी मुद्रा सञ्चिति तथा चालु खातामाथि थप दबाब सिर्जना गर्न सक्ने अर्थविद्हरूको भनाइ छ। ऊर्जा आत्मनिर्भरता हासिल गर्ने दीर्घकालीन रणनीति प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्न नसके आयातमा निर्भरता आगामी वर्षहरूमा अझ बढ्न सक्ने चेतावनी पनि दिइएको छ।