Nepalsays\काठमाडौं  
सन् २०१० मा चीनको ग्वाङ्झाउबाट एशियाली खेलकुदमा प्रवेश गरेको क्रिकेटले १६ वर्षपछि जापानको आइची–नागोयासम्म यात्रा तय गरेको छ। यसबीच भएका पाँच एशियाली खेलकुद संस्करणमध्ये चारमा क्रिकेट समावेश भएको छ २०१० ग्वाङ्झाउ, २०१४ इन्चोन, २०२२ हाङ्झाउ र २०२६ आइची–नागोया। सन् २०१८ को जकार्ता–पालेम्बाङ एशियाडमा भने क्रिकेट समावेश गरिएको थिएन। नेपालका लागि यो यात्रा अझ विशेष छ।

सम्पादकीय सारांश

Verified

नेपालले पुरुष क्रिकेट समावेश भएका चारै एशियाड संस्करणमा सहभागिता जनाएको छ।

पहिलो तीन सहभागितामा नेपाल क्वार्टरफाइनलबाट बाहिरिएको थियो।

हाङ्झाउमा नेपालले ३१४ रन बनाउँदै विश्व क्रिकेटमा कीर्तिमान बनाएको थियो।

दीपेन्द्रसिंह ऐरीको नौ बलको अर्धशतक अझै पुरुष T20I को विश्व कीर्तिमान हो।

२०२६ मा नेपाल Group A मा Afghanistan र आयोजक Japan सँग छ।

एशियाली खेलकुदमा पुरुष क्रिकेट समावेश भएका अहिलेसम्मका सबै संस्करणमा नेपाल सहभागी भएको छ। पहिलो तीन सहभागितामा नेपाल लगातार क्वार्टरफाइनलसम्म पुगेको छ। अहिले जापानमा जारी २०औँ एशियाली खेलकुदमा नेपाल चौथोपटक एशियाड क्रिकेट खेल्दैछ।

२०१० : पहिलो सहभागितामै श्रीलंकालाई तर्साएको नेपाल

क्रिकेटले पहिलोपटक सन् २०१० को १६औँ ग्वाङ्झाउ एशियाली खेलकुदमा पदक खेलका रूपमा स्थान पाएको थियो। पुरुष र महिला दुवै प्रतियोगिता टी–२० ढाँचामा आयोजना गरिएको थियो। पुरुषतर्फ बंगलादेश पहिलो एशियाड क्रिकेट च्याम्पियन बन्यो भने अफगानिस्तानले रजत र पाकिस्तानले कांस्य जितेको थियो। पारस खड्काको कप्तानीमा रहेको नेपालले समूह चरणको पहिलो खेलमा हङकङसँग ३० रनको हार बेहोरे पनि माल्दिभ्सलाई ७५ रनले पराजित गर्दै क्वार्टरफाइनलको टिकट काट्यो।

क्वार्टरफाइनलमा नेपालको प्रतिद्वन्द्वी थियो बलियो श्रीलंका। नेपाल १९.४ ओभरमा केवल ७२ रनमा अलआउट भयो। सामान्य लक्ष्य देखिए पनि नेपाली बलरले खेललाई नाटकीय मोड दिए। श्रीलंका एक समय ४२ रनमा सात विकेट गुमाउने अवस्थामा पुगेको थियो। अन्ततः श्रीलंकाले १८.५ ओभरमा आठ विकेट गुमाउँदै ७३ रन बनाएर केवल दुई विकेटको कठिन जित निकाल्यो। अमृत भट्टराई, पारस खड्का र वसन्त रेग्मीले दुई–दुई विकेट लिएका थिए। पदक हात नलागे पनि पहिलो एशियाडमै स्थापित क्रिकेट राष्ट्र श्रीलंकालाई अन्तिम क्षणसम्म दबाबमा राखेको त्यो प्रदर्शन नेपाली क्रिकेटको प्रारम्भिक अन्तर्राष्ट्रिय यात्राको स्मरणीय अध्याय बन्यो।

२०१४ : अपराजित समूह यात्रा, अफगानिस्तानसँग आठ रनको दूरी

चार वर्षपछि दक्षिण कोरियाको इन्चोनमा क्रिकेट फेरि एशियाली खेलकुदमा समावेश भयो। नेपालले समूह चरणमा शानदार प्रदर्शन गर्‍यो। पहिलो खेलमा कुवेतलाई २० रनमै अलआउट गर्दै नौ विकेटले हराएको नेपालले त्यसपछि माल्दिभ्सलाई ५३ रनमा रोक्दै सात विकेटको जित निकालेको थियो। दुई खेलमा दुई जितसहित नेपाल समूह विजेता भएर क्वार्टरफाइनल प्रवेश गर्‍यो। तर अन्तिम आठमा फेरि नेपालको यात्रा रोकियो। अफगानिस्तानले दिएको १२० रनको लक्ष्य पछ्याएको नेपालले २० ओभरमा ७ विकेट गुमाएर १११ रन मात्र बनाउन सक्यो र आठ रनले पराजित भयो। विनोद भण्डारीले ४८ र ज्ञानेन्द्र मल्लले ३० रन बनाएका थिए भने शरद गौचन र सागर पुनले बलिङमा तीन–तीन विकेट लिएका थिए।

त्यो संस्करणमा श्रीलंकाले स्वर्ण, अफगानिस्तानले रजत र बंगलादेशले कांस्य जित्यो।

२०१८ : एशियाडबाट क्रिकेट बाहिर

सन् २०१८ मा इन्डोनेसियामा भएको जकार्ता–पालेम्बाङ एशियाली खेलकुदमा क्रिकेट समावेश भएन। त्यसैले २०१० बाट सुरु भएको क्रिकेटको एशियाड यात्रा एक संस्करणका लागि रोकियो। पछि ओलम्पिक काउन्सिल अफ एसियाले हाङ्झाउ २०२२ का लागि क्रिकेटलाई पुनः खेल कार्यक्रममा समावेश गर्‍यो।

हाङ्झाउ २०२२ : नेपालले विश्व क्रिकेटमै बनाएको इतिहास

कोभिड–१९ का कारण २०२२ एशियाली खेलकुद सन् २०२३ मा चीनको हाङ्झाउमा आयोजना भयो। यही संस्करण नेपाली क्रिकेटका लागि एशियाड इतिहासकै सबैभन्दा चर्चित बन्यो। मंगोलियाविरुद्ध नेपालले २० ओभरमा ३१४ रन बनाएर तत्कालीन पुरुष टी–२० अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटको सर्वाधिक टोली योगफलको विश्व कीर्तिमान बनायो। कुशल मल्लले केवल ३४ बलमा शतक पूरा गर्दै त्यसबेलाको सबैभन्दा छिटो टी–२० अन्तर्राष्ट्रिय शतकको रेकर्ड बनाए भने दीपेन्द्रसिंह ऐरीले नौ बलमै अर्धशतक पूरा गर्दै पुरुष टी–२० अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटको सबैभन्दा छिटो अर्धशतकको कीर्तिमान कायम गरे। नेपालले मंगोलियालाई ४१ रनमा अलआउट गर्दै २७३ रनको जित निकालेको थियो।

कुशलको ३४ बलको शतकको रेकर्ड सन् २०२४ मा नामिबियाका जान निकोल लोफ्टी–इटनले ३३ बलमा शतक बनाएपछि तोडियो, तर दीपेन्द्रको नौ बलको अर्धशतक अझै पुरुष टी–२० अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटको कीर्तिमानका रूपमा कायम छ।  नेपालले त्यसपछि माल्दिभ्सलाई १३८ रनले हराउँदै फेरि क्वार्टरफाइनलमा स्थान बनायो। क्वार्टरफाइनलमा भारतले २०२ रन बनाएपछि नेपालले जवाफमा १७९ रन बनायो र २३ रनले पराजित भयो। लगातार तेस्रो एशियाड सहभागितामा नेपालको यात्रा अन्तिम आठमै रोकिए पनि हाङ्झाउमा बनेका विश्व कीर्तिमानले नेपाली क्रिकेटलाई विश्वव्यापी चर्चामा पुर्‍याए।

२०२६ : जापानमा चौथो प्रयास

अब त्यो यात्रा जापान पुगेको छ। आइची–नागोयामा जारी २०औँ एशियाली खेलकुदमा क्रिकेट पुनः टी–२० ढाँचामै खेलाइँदैछ। प्रतियोगिताका लागि जापानको आइची प्रिफेक्चरस्थित निस्सिन सिटीको कोरोगी एथलेटिक पार्कमा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको प्राकृतिक घाँसे पिचसहित क्रिकेट मैदान तयार गरिएको छ। पुरुषतर्फ नेपाल अफगानिस्तान र आयोजक जापानसँग समूह ‘ए’ मा छ। समूह ‘बी’मा हङकङ चीन, मलेसिया र ओमान छन्। भारत, पाकिस्तान, बंगलादेश र श्रीलंका भने सिधै क्वार्टरफाइनलमा प्रवेश गरेका छन्। दुवै समूहबाट शीर्ष दुई टोली अन्तिम आठमा पुग्नेछन्।

दीपेन्द्रसिंह ऐरीको कप्तानीमा रहेको नेपाली टोलीमा रोहित पौडेल, सोमपाल कामी, करण केसी, सन्दीप लामिछाने, कुशल भुर्तेल, आसिफ शेख, आरिफ शेख, कुशल मल्ल, गुल्सन झा, ललित राजवंशी लगायत खेलाडी छन्। नेपालले २५ सेप्टेम्बरमा अफगानिस्तान र २६ सेप्टेम्बरमा जापानसँग समूह चरणका खेल खेल्ने तालिका छ। सन् २०१० मा ७२ रनको सामान्य स्कोर जोगाउने क्रममा श्रीलंकालाई ४२–७ मा पुर्‍याएको नेपाल, २०१४ मा अपराजित समूह विजेता बनेको नेपाल र २०२३ को हाङ्झाउमा विश्व कीर्तिमानको वर्षा गरेको नेपाल अब जापानमा अर्को अध्याय लेख्ने अभियानमा छ।

तीन सहभागिता, तीन क्वार्टरफाइनल र विश्व क्रिकेटमै छाप छोडेका कीर्तिमानपछि चौथो एशियाड यात्रा सुरु गर्दै गरेको नेपालका लागि अब बाँकी एउटा ठूलो उपलब्धि भनेको एशियाली खेलकुद क्रिकेटमा पहिलो पदक हो।