नेपालसेज / काठमाडौं
नेपालसेजले प्राप्त गरेको नेपाल सरकारको एक आधिकारिक पत्रमा अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेको अंग्रेजी पदनाम ‘Minister for Finance’ र ‘Minister of Finance’ दुवै रूपमा उल्लेख गरिएको पाइएको छ। ३१ अगस्ट २०२६ मा जारी उक्त पत्र भोटेकोशी नदी बेसिनमा आएको विनाशकारी बाढीपछि Fund for Responding to Loss and Damage लाई तत्काल सहयोगका लागि गरिएको आग्रहसँग सम्बन्धित छ। पत्रको तल्लो भागमा डा. वाग्लेको हस्ताक्षरसहित ‘Minister for Finance’ उल्लेख गरिएको देखिन्छ भने सोही पत्रमा प्रयोग भएको अर्को आधिकारिक छाप/पदनाममा ‘Minister of Finance’ लेखिएको देखिन्छ। एउटै सरकारी पत्रमा एउटै पदका लागि ‘for’ र ‘of’ दुवै प्रयोग भएपछि सरकारी अंग्रेजी लेखनमा पदनामको एकरूपताबारे प्रश्न उठेको छ।

सम्पादकीय सारांश

Verified

एउटै पत्रमा ‘Minister for Finance’ र ‘Minister of Finance’ दुवै प्रयोग।

पत्र ३१ अगस्ट २०२६ मा नेपाल सरकारका तर्फबाट पठाइएको हो।

पत्रमा अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेको हस्ताक्षर छ।

नेपालका आधिकारिक तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्रोतमा दुवै शैली प्रयोग भएको देखिन्छ।

सरकारी पत्राचारमा एउटै आधिकारिक designation कायम गर्नुपर्ने प्रश्न उठेको छ

यो विषय केवल अंग्रेजी व्याकरणको प्रश्न मात्र होइन, सरकारी दस्तावेजमा प्रयोग हुने आधिकारिक designation को विषय पनि हो। सामान्य अंग्रेजी प्रयोगमा ‘Minister of Finance’ र ‘Minister for Finance’ दुवै संरचना भेटिन्छन्। तर कुनै देशको सरकारी पदको औपचारिक अंग्रेजी नाम निर्धारण भएपछि सरकारी पत्राचार, वेबसाइट, अन्तर्राष्ट्रिय निकायसँगको सञ्चार तथा अन्य आधिकारिक दस्तावेजमा सम्भव भएसम्म त्यही designation निरन्तर प्रयोग गर्नु उपयुक्त मानिन्छ।

नेपालकै आधिकारिक तथा सार्वजनिक स्रोतहरूमा डा. वाग्लेको पदनामका लागि दुवै शैली प्रयोग भएको देखिन्छ। रेडियो नेपालले २७ मार्च २०२६ मा नयाँ मन्त्रिपरिषद्को विवरण सार्वजनिक गर्दा डा. स्वर्णिम वाग्लेलाई ‘Minister for Finance’ भनेर उल्लेख गरेको थियो। त्यस्तै, नेपाल सरकारअन्तर्गतको महालेखा नियन्त्रक कार्यालयको आधिकारिक वेबसाइटमा भने वाग्लेलाई ‘Minister of Finance of Nepal’ भनेर परिचय दिइएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय निकायका आधिकारिक अभिलेखमा पनि फरक प्रयोग देखिन्छ। एसियाली विकास बैंक (ADB) को हालको Board of Governors विवरणमा नेपालका प्रतिनिधिका रूपमा डा. स्वर्णिम वाग्लेको पद ‘Minister of Finance’ उल्लेख गरिएको छ। अर्कोतर्फ, नेपाल सरकारसँग सम्बन्धित विभिन्न अंग्रेजी सामग्रीमा ‘Minister for Finance’ प्रयोग भएको उदाहरण पनि भेटिन्छ। सरकारी स्रोतहरूमा नै दुवै शैली देखिनुले नेपालमा अर्थमन्त्रीको अंग्रेजी designation लाई लिएर व्यवहारमा पूर्ण एकरूपता कायम नभएको देखाउँछ।

यस अवस्थामा ‘Minister for Finance’ गलत र ‘Minister of Finance’ सही भनेर सीधा निष्कर्ष निकाल्नु उपयुक्त हुँदैन। दुवै अंग्रेजी अभिव्यक्ति प्रयोगमा रहेका पदनाम हुन्। मुख्य प्रश्न भनेको नेपाल सरकारले औपचारिक रूपमा कुन designation लाई प्राथमिकता दिएको छ र त्यसलाई सबै सरकारी दस्तावेजमा एउटै रूपमा लागू गरिएको छ कि छैन भन्ने हो। अझ विदेशी संस्था तथा अन्तर्राष्ट्रिय कोषलाई पठाइने पत्रमा यस्तो designation प्रयोग हुँदा त्यसको औपचारिकता र स्पष्टता थप महत्वपूर्ण हुन्छ।

नेपालसेजले प्राप्त गरेको पत्रमा देखिएको विषयलाई हेर्दा, सम्बन्धित सरकारी निकायले भविष्यका आधिकारिक पत्राचारमा पदनामको एकरूपता कायम गर्नु आवश्यक देखिन्छ। विशेषगरी एउटै दस्तावेजमा दुई फरक designation प्रयोग हुँदा पाठक वा सम्बन्धित विदेशी निकायलाई नेपाल सरकारको आधिकारिक अंग्रेजी पदनाम कुन हो भन्ने विषयमा अनावश्यक अन्योल हुन सक्छ। सामान्य समाचार लेखनमा भने यस्तो द्विविधा नहोस् भन्नका लागि ‘अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्ले’ वा अंग्रेजीमा ‘Finance Minister Dr. Swarnim Wagle’ प्रयोग गर्न सकिन्छ।

हाल उपलब्ध आधिकारिक स्रोतहरू हेर्दा यो विषयलाई शब्दको शुद्धता भन्दा पनि सरकारी दस्तावेजमा designation को consistency का रूपमा हेर्नु बढी उपयुक्त देखिन्छ। एउटै पत्रमा ‘Minister for Finance’ र ‘Minister of Finance’ दुवै देखिनु आफैंमा दस्तावेजीय असंगतिको विषय भएकाले सम्बन्धित निकायले आधिकारिक पदनाम स्पष्ट गरी आगामी सरकारी पत्राचारमा एउटै शैली प्रयोग गरेमा यस्तो प्रश्न दोहोरिन नदिन मद्दत पुग्नेछ।

(— नेपालसेज | १७-०५-२०८३ / २ सेप्टेम्बर २०२६)