सम्पादकीय सारांश

Verified

क्यानेडियन कवयित्री तथा निबन्धकार एन कार्सनलाई २०२६ को साहित्यतर्फको नोबेल पुरस्कार प्रदान गरिएको छ।

उनलाई शास्त्रीय परम्परासँगको नवीन संवादमार्फत समकालीन साहित्यमा नयाँ रूप सिर्जना गरेबापत यो सम्मान दिइएको हो।

उनी सन् २०१३ की एलिस मुनरो र १९७६ का साउल बेलोपछि नोबेल जित्ने तेस्रो क्यानेडियन मूलकी लेखिका हुन्।

पुरस्कार घोषणाअघि उनी चिनियाँ लेखिका च्यान स्युसँगै मुख्य दाबेदारका रूपमा चर्चामा थिइन्।

नयाँ विजेताले १ करोड २० लाख स्वीडिश क्रोनर (करिब १२ लाख अमेरिकी डलर) नगद पुरस्कार प्राप्त गर्नेछिन्।

काठमाडाैं । क्यानेडियन कवयित्री तथा निबन्धकार एन कार्सनलाई बिहीबार साहित्यतर्फको नोबेल पुरस्कार प्रदान गरिएको छ। उनलाई “शास्त्रीय परम्परासँगको चञ्चल संवादमार्फत समकालीन साहित्यका लागि नयाँ रूपहरू सिर्जना गर्ने उनका साहसी र नवीन कृतिहरूका लागि” यो पुरस्कार दिइएको हो।सन् २०१३ मा एलिस मुनरो र १९७६ मा साउल बेलोपछि उनी यो पुरस्कार जित्ने तेस्रो क्यानेडियन मूलकी लेखिका बनेकी छिन्।

साहित्यको सर्वोच्च सम्मान मानिने नोबेल पुरस्कार सामान्यतया कुनै पनि लेखकको साहित्यिक जीवनको शिखर मानिन्छ। यसअघिका विजेताहरूमा कवि डब्ल्यु. बी. यिट्स र लुइस ग्लुक, नाटककार ह्यारोल्ड पिन्टर र स्यामुएल बेकेत, तथा उपन्यासकार हान काङ र टोनी मोरिसन पर्छन्। त्यस्तै, सन् २०१६ मा बब डिलन र १९५३ मा विन्स्टन चर्चिल जस्ता केही अप्रत्याशित व्यक्तिहरूले पनि यो पुरस्कार पाइसकेका छन्।

विगतमा धेरैजसो पुरुषहरू मात्र विजेता भएको आलोचना भएपछि, पुरस्कार आयोजक संस्था ‘स्वीडिश एकेडेमी’ ले पछिल्ला वर्षहरूमा विजेताहरूको विविधता बढाउने प्रयास गरेको छ। सन् २०१८ देखि एकेडेमीले पुरुष र महिला विजेतालाई पालैपालो छनोट गर्दै आएको छ। गत वर्ष हङ्गेरियन उपन्यासकार लास्लो क्रास्जनावोरखाईलाई पुरस्कार प्रदान गरिएको हुनाले, यस वर्षको सम्मान कुनै महिला स्रष्टाले पाउने अनुमान समीक्षकहरूले गरेका थिए।

यद्यपि, एकेडेमीकी स्थायी सचिव इङ्गग्रिड कार्बर्गले यस साता स्वीडिश समाचार माध्यमसँगको अन्तरवार्तामा सदस्यहरूले छलफलका क्रममा लिङ्गलाई आधार नबनाएको बताएकी छिन्। “यो एक साहित्यिक पुरस्कार हो,” उनले भनिन्।

तसर्थ, घोषणा हुनुअघि बाजी राख्नेहरूले (बुकरमेकर्स) पुरस्कारका लागि कार्सन र अवांट-गार्ड चिनियाँ लेखिका च्यान स्यु (Can Xue) लाई प्रमुख दाबेदार मानेका थिए।

तर, पुरस्कारलाई नजिकबाट नियाल्ने केही पत्रकारहरूले अन्य सम्भावित विजेताहरूको नाम पनि सुझाएका थिए। स्वीडिश समाचार पत्र ‘डाजेन्स न्येहेटर’ का संस्कृति सम्पादक ब्योर्न विम्यानले घोषणाअघिको एक अन्तर्वार्तामा अष्ट्रेलियाकी आदिवासी लेखिका एलेक्सिस राइट पनि सम्भावित विजेता हुन सक्ने बताएका थिए। विम्यानका अनुसार उनी “उच्च साहित्यिक गद्यमा लेख्ने” र “ऐतिहासिक घाउ तथा आघातहरू” लाई समेट्ने जस्ता एकेडेमीका धेरै मापदण्डहरूमा फिट हुन्छिन्।

यस वर्षकी विजेताले १ करोड २० लाख स्वीडिश क्रोनर (करिब १२ लाख अमेरिकी डलर) नगद पुरस्कारका साथै विश्वव्यापी प्रतिष्ठा प्राप्त गर्नेछिन्।