गोरखा। बुढीगण्डकी नदीमा असोज २५ गते आएको बाढीले गोरखाको आरुघाट गाउँपालिका–५ स्थित शान्तिबजार बस्तीमा ठूलो क्षति पुर्‍याएको छ। बाढीले घर, खाद्यान्न, लत्ताकपडा, विद्युतीय उपकरण, पशुपन्छी र खेतीयोग्य जमिनमा क्षति पुर्‍याएपछि स्थानीय बासिन्दा बास र गाँसको चिन्तामा परेका छन्। ५८ घरधुरी रहेको बस्तीका अधिकांश घर बस्नै नमिल्ने अवस्थामा पुगेको स्थानीयले बताएका छन्।

सम्पादकीय सारांश

Verified

बुढीगण्डकी नदीको बाढीले गोरखाको शान्तिबजारमा ठूलो क्षति पुर्‍याएको छ।

५८ घरधुरी रहेको बस्तीका घर बस्नै नमिल्ने अवस्थामा पुगेको स्थानीयको भनाइ छ।

रेडक्रसले उपलब्ध गराएको पालमा २८ घरधुरीका परिवार आश्रित छन्।

बाढीले खाद्यान्न, लत्ताकपडा, विद्युतीय उपकरण, पशुपन्छी र खेतीयोग्य जमिन नष्ट गरेको छ।

प्रभावित परिवारलाई सुरक्षित आवास, खाद्यान्न र जीविकोपार्जनका लागि सहयोग आवश्यक छ।

स्थानीय राजकुमार खत्रीका अनुसार बाढीले बस्तीका सबै घरमा ठूलो क्षति पुर्‍याएको छ। घरभित्र रहेका सामान बगाएको वा पुरिएको अवस्थामा छन्। बाढी आउनुअघि बस्तीको अर्कोतर्फबाट बग्ने गरेको बुढीगण्डकी नदी अहिले घरआँगनबाटै बगिरहेको उनले बताए। बाढीले बस्तीको स्वरूप नै परिवर्तन गरिदिएको उनको भनाइ छ।

‘पूरै ध्वस्त भयो, केही छैन। ५८ घरधुरी रहेको हाम्रो बस्तीमा एउटा पनि घर काम लाग्ने अवस्थामा छैन। निकाल्न सकिने भनेको जस्तापाता मात्रै हो,’ खत्रीले भने, ‘धान, कुखुरा, टिभी, फ्रिज सबै नष्ट भएका छन्। अहिले हामीसँग केही बाँकी छैन।’ घरसँगै दैनिक जीवनयापनका सामग्रीसमेत गुमेपछि प्रभावित परिवारको अवस्था थप कठिन बनेको छ।

बाढीबाट विस्थापित परिवारलाई तत्काल सुरक्षित बसोबासको व्यवस्था गर्नुपर्ने अवस्था रहेको खत्रीले बताए। नेपाल रेडक्रस सोसाइटीले उपलब्ध गराएको पालमा अहिले २८ घरधुरीका परिवार बसिरहेका छन्। अन्य परिवारले भने साना टहरा बनाएर अस्थायी रूपमा आश्रय लिइरहेका छन्। अस्थायी बसोबासमा रहेका परिवारलाई खाद्यान्न, लत्ताकपडा र दैनिक आवश्यकताका सामग्रीको अभाव हुन सक्ने देखिएको छ।

सरकारले प्रभावित परिवारलाई छ महिनासम्म मासिक १५ हजार रुपैयाँका दरले घरभाडा उपलब्ध गराउने घोषणा गरेको जानकारी पाएको खत्रीले बताए। तर, घरसँगै सम्पत्ति र जीविकोपार्जनका आधारसमेत गुमाएका परिवारका लागि आर्थिक सहयोग मात्र पर्याप्त नहुने स्थानीयको अवस्थाले देखाउँछ। उनीहरूलाई सुरक्षित आवाससँगै सामान्य जीवनमा फर्कन आवश्यक सहयोगको खाँचो छ।

बाढीले घरमा मात्र नभई कृषि तथा पशुपालनमा निर्भर परिवारको आम्दानीमा समेत ठूलो असर पारेको छ। स्थानीय घारे गुरुङका अनुसार बाढीले उनको दुई रोपनी जमिनमा लगाइएको खेती नष्ट गरेको छ। बाख्रा, गाई र कुखुरालगायत पशुपन्छी पालेर जीविकोपार्जन गर्दै आएका गुरुङले बाढीका कारण थप आर्थिक संकट बेहोर्नुपरेको बताएका छन्। ‘मेरो दुई रोपनी जमिनको खेती गयो। अरू क्षतिको त हिसाब नै छैन,’ उनले भने।

शान्तिबजारका प्रभावित परिवारलाई तत्काल सुरक्षित आवास, खाद्यान्न, लत्ताकपडा तथा सरसफाइका सामग्री उपलब्ध गराउनु आवश्यक देखिएको छ। दीर्घकालीन रूपमा क्षतिको यकिन विवरण संकलन, पुनःस्थापना, घर निर्माण र जीविकोपार्जनका कार्यक्रम सञ्चालन गर्नुपर्ने चुनौती छ। बाढीले नदीको बहावसमेत बस्ती हुँदै जाने अवस्था सिर्जना गरेपछि भविष्यमा हुन सक्ने जोखिम न्यूनीकरणका लागि पनि दीर्घकालीन योजना आवश्यक देखिन्छ।

घरबारविहीन भएका शान्तिबजारका बासिन्दा अहिले अस्थायी आश्रयमा दिन बिताइरहेका छन्। घर, खेतबारी र सम्पत्ति गुमाएका परिवारका लागि राहतसँगै सुरक्षित बसोबास र आम्दानीको विकल्प खोज्नु मुख्य चुनौती बनेको छ। विपद्पछि पुनःस्थापना र भविष्यमा यस्ता घटनाबाट जोगिने व्यवस्था नहुँदासम्म प्रभावित परिवारको जीवन सामान्य अवस्थामा फर्काउन कठिन हुने देखिन्छ।

— नेपालसेज | प्रकाशित: १० कात्तिक २०८३, सोमबार (२६ अक्टोबर २०२६)